Nieuwsbrief - Wijziging Elektriciteitswet 1998 - Voorrang voor transport duurzame elektriciteit

Wijziging Elektriciteitswet 1998 - Voorrang voor transport duurzame elektriciteit

Op 27 maart 2009 heeft de Minister van Economische Zaken het wetsvoorstel “Voorrang voor duurzame elektriciteit” ingediend bij de Tweede Kamer waarmee de Elektriciteitswet 1998 zal worden gewijzigd. (1)  Het doel van het wetsvoorstel is voorrang te geven aan het transport van duurzaam opgewekte elektriciteit door middel van congestiemanagement. In de praktijk betekent dit dat de netbeheerder congestiemanagement zal toepassen om de producenten van duurzame elektriciteit van transportcapaciteit te kunnen voorzien.

Congestie

Om een betrouwbaar beheer van het net te kunnen waarborgen voorziet de Elektriciteitswet in een aantal verplichtingen voor de netbeheerder. Zo is de netbeheerder zonder enige vorm van discriminatie verplicht iedereen die daarom verzoekt te voorzien van een aansluiting. Ook dient de netbeheerder te zorgen voor het transport van elektriciteit, tenzij er geen capaciteit beschikbaar is. Daar staat tegenover dat de netbeheerder verplicht is te zorgen voor voldoende capaciteit voor het transport van elektriciteit om in de totale capaciteitsbehoefte te voorzien.

De netbeheerder is in de praktijk niet in staat om de gevraagde capaciteit te verstrekken. De vraag naar capaciteit op het net is in de laatste twee jaar aanzienlijk toegenomen, terwijl de beschikbare transportcapaciteit vrijwel hetzelfde is gebleven (congestie). Dit heeft ertoe geleid dat nieuwe en bestaande duurzame initiatieven niet op het net aangesloten kunnen worden, of moeten wachten.

Congestiemanagement

Eén van de doelen van het wetsvoorstel is voorrang geven aan het transport van duurzaam opgewekte elektriciteit door middel van congestiemanagement. Op congestiemomenten is de netbeheerder verplicht om duurzame elektriciteit met voorrang over de netten te transporteren. Duurzame elektriciteit wordt in het wetsvoorstel gedefinieerd als energie uit niet-fossiele bronnen, zoals wind, zon, getijdenenergie, waterkracht, biomassa, stortgas, rioolwaterzuiveringsgas en biogas (inclusief elektriciteit opgewekt in een installatie voor hoogrenderende warmtekrachtkoppeling).

Voorrang voor het transport van duurzame elektriciteit van hybride installaties zal in een Algemene Maatregel van Bestuur worden geregeld. Aanvankelijk viel deze vorm van duurzame elektriciteit, in tegenstelling tot de definitie van duurzame elektriciteit zoals opgenomen in de huidige Elektriciteitswet 1998, niet onder de definitie duurzame elektriciteit in het wetsvoorstel. Na het advies van de Raad van State kan echter ook voorrang worden gegeven aan het transport van elektriciteit afkomstig van deze installaties mits dit in de Algemene Maatregel van Bestuur is geregeld.

Systeem van congestiemanagement

In geval van congestie is de netbeheerder verplicht het transport van duurzame elektriciteit te verzekeren boven niet-duurzame elektriciteit. In de praktijk betekent dit dat de netbeheerder congestiemanagement zal toepassen om de producenten van duurzame elektriciteit van transportcapaciteit te kunnen voorzien. Congestiemanagement is een systeem dat toegepast zal worden tussen de producenten van niet-duurzame elektriciteit. Deze producenten zullen tijdig hun productie moeten verminderen om de duurzame producenten van transportcapaciteit te voorzien. Het systeem dat gebruikt gaat worden voor congestiemanagement zal worden bepaald in een Algemene Maatregel van Bestuur. De voorlopig voorgestelde verdeelsystemen zijn (i) vermindering van de productie van elektriciteit in geval van congestie en het gelijktijdig betrekken van elektriciteit buiten het congestiegebied, (ii) veiling, (iii) loting of (iv) verdeling op basis van CO2 uitstoot. Het meest geschikte systeem zal nog bepaald worden.

De kosten van congestiemanagement

De verdeling van de kosten van congestiemanagement zal ook worden geregeld in een Algemene Maatregel van Bestuur. TenneT is op dit moment bezig met een onderzoek. Te denken valt aan het socialiseren van de kosten in de transporttarieven van TenneT of het doorberekenen van de kosten aan de elektriciteitsproducenten in het congestiegebied. Uit de Memorie van Toelichting op het wetsvoorstel blijkt dat de voorkeur uitgaat naar een systeem waarbij zo min mogelijk kosten worden omgeslagen over producenten van duurzame elektriciteit. De verdeelsleutel voor de kosten zal de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit in de tariefregulering opnemen.

Status van het wetsontwerp

Het wetsontwerp is een implementatie van het voorstel voor de Richtlijn van het Europees Parlement en de Europese Raad van 23 januari 2008 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen. (2)  Met het wetsvoorstel loopt de Nederlandse regering vooruit op deze Richtlijn en met name op artikel 14 waarin de lidstaten worden verplicht te waarborgen dat de netbeheerders het transport van duurzame elektriciteit garanderen. De Europese Raad heeft op 7 april 2009 met het voorstel van de Richtlijn ingestemd. De lidstaten zullen na de inwerkingtreding van de Richtlijn tot implementatie overgaan.

Nederland loopt met het wetsvoorstel vooruit op de implementatie van het voorstel van de Richtlijn. De verwachting is dat het wetsvoorstel op 1 januari 2010 in werking zal treden.

Ministeriële regeling

Ondertussen is op 20 mei 2009 een Ministeriële Regeling inwerking getreden. (3)  Deze regeling biedt de netbeheerders meer mogelijkheden om transportcapaciteit te verstrekken. Op deze manier wordt voor zowel bestaande producenten als nieuwkomers capaciteit gecreëerd.

De Ministeriële Regeling is een voorlopige regeling en zal, totdat het wetsvoorstel in werking treedt, een oplossing voor de schaarste in transportcapaciteit moeten bieden. Met de inwerkingtreding van de Ministeriele Regeling moet de Netcode worden aangepast. Daarmee komt er een wettelijk kader dat de mogelijkheid biedt tot een betere benutting van de beschikbare netcapaciteit. De Ministeriele Regeling geeft echter geen voorrang aan duurzame elektriciteit in tegenstelling tot de komende wetswijziging van de Elektriciteitswet 1998.

1. Kamerstuk nummer 31904 “Wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998, tot verbetering van de werking van de gasmarkt, verbetering van de voorzieningszekerheid en houdende regels met betrekking tot de voorrang voor duurzame elektriciteit, alsmede enkele andere wijzigingen van deze wetten”.

2. Ook Richtlijn 2001/77/EG (Bevordering van hernieuwbare energiebronnen), Richtlijn 2003/54/EG (Tweede Elektriciteitsrichtlijn voor de interne markt), Richtlijn 2004/8/EG (Bevordering van warmtekoppeling) en Richtlijn 2005/89/EG (Maatregelen om de zekerheid van de elektriciteitsvoorziening en de infrastructuurinvesteringen te waarborgen).

3. Regeling van de Minister van Economische Zaken van 29 april 2009, nr. WJZ/9078738, houdende wijziging van de Regeling inzake tariefstructuren en voorwaarden elektriciteit in verband met betere benutting van de netcapaciteit.